eye

Database «Man of the Year of Vitebsk Region»

type your text for first image here

Database «Man of the Year of Vitebsk Region»

Database «Dvina Region: history and here and now»

type your text for second image here

Database «Dvina Region:  history and here and now»

Database «Vitebsk Region: Documentary Heritage»

type your text for third image here

Database «Vitebsk Region: Documentary Heritage»

Database «Artists of Vitebsk Region»

type your text for 4th image here

Database «Artists of Vitebsk Region»

Database «Afghanistan. Without the right to oblivion»

type your text for 5th image here

Database «Afghanistan. Without the right to oblivion»

Database «Catalog subscription editions»

type your text for 6th image here

Database «Catalog subscription editions»

Database «Vyzvalenne Vіcebshchyny. 1943-1944»

type your text for 7th image here

Database «Vyzvalenne Vіcebshchyny. 1943-1944»

Virtual project «Vitebsk region in the war of 1812»

type your text for 8th image here

Virtual project «Vitebsk region in the war of 1812»

Virtual project «Saint patrons of Vitebsk region»

type your text for 9th image here

Virtual project «Saint patrons of Vitebsk region»

Virtual project «Military roads of librarians of Vitebsk region»

type your text for 10th image here

Virtual project «Military roads of librarians of Vitebsk region»

Database «Regional archive of periodicals»

type your text for 11th image here

Database «Regional archive of periodicals»

Virtual project «From оperation «Suvorov» to оperation «Bagration»

type your text for 12th image here

Virtual project «From оperation «Suvorov» to оperation «Bagration»

  • anons-LITERARY-CROSSROADS 10 2026
  • anons-WEEKEND-AT-THE-LIBRARY 10 2026
  • anons-EVERY-FRIDAY
  • anons-WE-AND-PUSHKIN
  • anons-PCPI-banner 06 2026
  • anons-Vicebski-kray 2026
  • anons-EX-LIBRIS
  • anons-presidential library
  • anons-litres
  • anons-elib-nlb
  • shkola-mastak
  • anons-echz
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС

banner-god-bel-woman-2026-black
banner-five-year-quality

Дыялектыка нацыянальнага і агульначалавечага: проза І. Мележа ў кантэксце літаратур

Meleg-new1

 

Нацыянальнае і агульначалавечае ў літаратуры і мастацтве – гэта тое істотна блізкае ў мастацкіх культурах, што злучае іх у агульначалавечую культуру, суадносяцца з агульнафіласофскімі катэгорыямі асаблівага і агульнага.

Катэгорыя агульначалавечае (інтэрнацыянальнае) ахоплівае адлюстраваную ў літаратуры і мастацтве кожнага народа сукупнасць творчых вынікаў яго духоўнага ўзаемадзеяння з іншымі народамі, разумення ім свайго месца сярод іншых народаў у агульным працэсе гістарычнага развіцця чалавецтва.

Творчасць вялікага мастака – заўсёды з’ява гістарычна самабытная, абумоўленая непарыўнай сувяззю пісьменніка з эпохай, з падзеямі грамадскага жыцця. Але пры яе самабытнасці адной з істотных умоў паспяховага вырашэння літаратурных праблем з’яўляецца глыбокае засваенне мастацкага вопыту папярэднікаў. Наогул жа выяўленне нацыянальнага ў творы – адлюстраванне жыцця народа ва ўсёй яго разнастайнасці (гісторыі, традыцый, мовы, побыту), нацыянальнага характару. У свеце гэтага падзеі 20-х гадоў XX стагоддзя грунтоўна асветлены Іванам Паўлавічам Мележам у трылогіі “Палеская хроніка”, а народ паўстае у творах пісьменніка “ва ўсёй сваёй рэальнай велічы, шматлікасці і індывідуальнай дыферэнцыяцыі”. Такім чынам, наяўнасцю нацыянальна-самабытнага ў творы літаратуры розняцца паміж сабой. Але ёсць у іх і тое, што яднае такія, на першы погляд, непадобныя творы, як, напрыклад, раман М. Шолахава “Узнятая цаліна” і “Палескую хроніку” І. Мележа, раман В. Каверына “Два капітаны” і апавяданне І. Мележа “У гарах дажджы”, п’есу-казку Я. Шварца “Два клёны” і аповесць І. Мележа “Блізкае і няблізкае”, творы Ф. Скарыны і І. Мележа.  Маецца на ўвазе агульначалавечае ў творах. А гэта – выяўленне праблем, агульных для нацыянальных літаратур, так званых скразных, вечных праблем літаратуры, што чырвонай ніткай праходзяць праз іх – тэм Радзімы, патрыятызму, месца чалавека ў грамадстве

Для карыстальнікаў бібліятэкі аддзел беларускай літаратуры падрыхтаваў выставу пад назвай “Дыялектыка нацыянальнага і агульначалавечага : проза Івана Мележа ў кантэксце літаратур”, якая пройдзе з 18 верасня па 18 кастрычніка, і аднайменны бібліяграфічны спіс літаратуры, прадстаўленай на ёй.

Прапануем кароткі агляд некаторых кніг і паўнатэкставы варыянт артыкулаў, змешчаных у экспазіцыі.

 

ЛІТАРАТУРА

 

1. Беразоўская, А. А. Асэнсаванне вайны ў публіцыстыцы Васіля Быкава і Івана Мележа / А. А. Беразоўская // Веснік Брэсцкага універсітэта. Серыя філалагічных навук. — 2008. — № 1. — С. 3—8.

2. Бугаев, Д. Шолохов и Мележ / Дмитрий Бугаев // Нёман. — 1990. — № 3. — С. 161—170.

3. Бугаёў, Д. Вернасць прызванню : творчая індывідуальнасць Івана Мележа / Дзмітрый Бугаёў. — Мн.: Маст. літ., 1977. — 240 с.

4. Губіна, Т. В. Нацыянальнае і агульначалавечае ў эстэтычнай сістэме Ф. Скарыны і І. Мележа / Т. В. Губіна // Скарына і наш час : матэрыялы III Міжнароднай навуковай канферэнцыі, прысвечанай 80-годдзю з дня нараджэння прафесара У. В. Анічэнкі, Гомель, 7 кастрычніка 2004 года / рэдкал.: А. А. Станкевіч (гал. рэд.) і [інш.] ; УА “ГДУ імя Ф. Скарыны”. — Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2004. — С. 112—120.

5. Запрудскі, І. Фактар поспеху / Ігар Запрудскі // Літаратура і мастацтва. — 1996. — 13 верасня. — С. 6.

6. Мазанік, Л. Творчая эстафета пакаленняў : праблема народнасці : пераемнасць традыцый Івана Мележа ў сучаснай беларускай прозе : “Сачыненне на вольную тэму” А. Кудраўца і “Неруш” В. Казько / Людміла Мазанік // Беларуская мова і літаратура ў школе. — 1991. — № 10. — С. 49—54.

7. Мележ, І. Блізкае і няблізкае : аповесць // Белыя вішні і яблыні : апавяданні і аповесці / Іван Мележ. — Мн. : Маст. літ., 1976. — С. 282—326. — (Бібліятэка беларускай прозы).

8. Мележ, І. Завеі, снежань : раман з “Палескай хронікі” : для ст. шк. узросту / Іван Мележ. – Мінск : Маст. літ., 2008. – 262 с. – (Бібліятэка школьніка).

9. Мележ, І. Людзі на балоце : раман з “Палескай хронікі” : для ст. шк. узросту / Іван Мележ ; прадм. С. Андраюка. – Мінск : Маст. літ., 2008. – 446 с. – (Бібліятэка школьніка).

10. Мележ, І. Подых навальніцы : раман з “Палескай хронікі” / Іван Мележ. – Мінск : Маст. літ., 2003. – 479 с. – (Беларуская проза XX стагоддзя).

11. Мищенчук, Н. И. Роль художественной детали в «Войне и мире» Л. Н. Толстого и «Полесской хронике» И. Мележа // Русская и белорусская литературы XIX – XX столетий : жанрово-стилевой аспект, вопросы взаимодействия : монография / Н. И. Мищенчук. — Брест : Изд-во БрГУ, 2005. — С. 49—56.

12. Несцераў, Ю. Д. “Палеская хроніка” Івана Мележа ў кантэксце савецкай прозы аб калектывізацыі / Ю. Д. Несцераў // Беларуская літаратура : рэспубліканскі міжведамасны зборнік / рэдкал.: І. Ф. Штэйнер (гал. рэд.) і [інш.]. — Вып. 18. — С. 93—101.

13. Паталкоў, Ю. В. Аповесць І. Мележа “Блізкае і няблізкае” і руская літаратура пачатку 50-х гадоў / Ю. В. Паталкоў // Зборнік навуковых матэрыялаў, прысвечаных 75-годдзю і 130-годдзю з дня нараджэння Івана Мележа і Марыі Радзевіч / навук. рэд. В. Я. Ляшук, У. А. Сенькавец ; Брэсцкі дзярж. ун-т імя А. С. Пушкіна. — Брэст : БрДУ імя А. С. Пушкіна, 1999. — С. 48—50.

14. Проскурин, П. Имя твое : дилогия : роман второй / Пётр Проскурин; худож. В. Смирнов. — М. : Худож. лит., 1985. — 544 с.

15. Проскурин, П. Судьба : роман / Пётр Проскурин; худож. Е. М. Дробязин. — М. : Сов. Писатель, 1979. — 655 с.

16. Сказ пра Івана Мележа = Сказ об Иване Мележе / аўт.-склад. А. М. Адамовіч. — Мн. : Беларусь, 1984. — 64 с. : іл.

17. Скарына, Ф. Творы : прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Францыск Скарына; уступ. арт., падрыхт. тэкстаў, камент., слоўнік А. Ф. Коршунава. — Мн. : Навука і тэхніка, 1990. — 207 с. : іл.

18. Смыкоўская, В. І. Дыялектыка нацыянальнага і агульначалавечага : некаторыя аспекты тыпалагічнай блізкасці прозы Івана Мележа, Міхайлы Стэльмаха, Йонаса Авіжуса / В. І. Смыкоўская // Беларуская літаратура : рэспубліканскі міжведамасны зборнік / рэдкал.: І. Ф. Штэйнер (гал. рэд.) і [інш.]. — Мн. : Выд-ва “Універсітэцкае”, 1988. — Вып. 16. — С. 3—15.

19. Смыкоўская, В. І. Інтэрнацыянальны пафас крытычнай спадчыны Івана Мележа / В. І. Смыкоўская // Беларуская літаратура / рэдкал.: М. М. Грынчык (гал. рэд.) і [інш.]. — Гомель : Выд-ва “Універсітэцкае”, 1985. — Вып. 13. — С. 50—57.

20. Смыкоўская, В. І. Шолахаўскія традыцыі ў “Палескай хроніцы” І. Мележа / В. І. Смыкоўская // Вопросы общественных и гуманитарных наук : материалы II научной конференции / отв. ред. М. В. Научитель. — Гомель : Гомельский государственный университет, 1974. — Вып. 1. — С. 251—253.

21. Стальмахоў, В. Е. Людзі высокага абавязку : вобразы камуністаў у творчасці І. Мележа і І. Шамякіна / В. Е. Стальмахоў // Асаблівасці развіцця літаратурнага працэсу ў Беларусі на сучасным этапе : матэрыялы рэспубліканскай навукова-тэарэтычнай канферэнцыі / рэдкал.: П. К. Дзюбайла (адказ. рэд.) і [інш.]. — Мн. : МПІ імя А. М. Горкага, 1979. — С. 71—74.

22. Толчыкава, Л. І. Да праблемы народнага характару ў творчасці І. Мележа і П. Праскурына / Л. І. Толчыкава // Беларуская літаратура / рэдкал.: М. М. Грынчык (гал. рэд.) і [інш.]. — Мн. : Выд-ва БДУ імя У. І. Леніна, 1983. — Вып. 11. — С. 58—64.

23. Чарота, І. А. Да няўлічанага аспекту пытання “І. П. Мележ і М. А. Шолахаў” / І. А. Чарота // Веснік БДУ. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. Псіхалогія. — 1989. — № 2. — С. 9—12.

24. Шолохов, М. Поднятая целина : роман : в 2 книгах / Михаил Шолохов ; худож. А. К. Шеверов, В. А. Тарасов. — Мн. : Полымя, 1986. — 544 с. : ил. — (Б-ка отеч. и зарубеж. классики).