eye

Database «Man of the Year of Vitebsk Region»

type your text for first image here

Database «Man of the Year of Vitebsk Region»

Database «Dvina Region: history and here and now»

type your text for second image here

Database «Dvina Region:  history and here and now»

Database «Vitebsk Region: Documentary Heritage»

type your text for third image here

Database «Vitebsk Region: Documentary Heritage»

Database «Artists of Vitebsk Region»

type your text for 4th image here

Database «Artists of Vitebsk Region»

Database «Afghanistan. Without the right to oblivion»

type your text for 5th image here

Database «Afghanistan. Without the right to oblivion»

Database «Catalog subscription editions»

type your text for 6th image here

Database «Catalog subscription editions»

Database «Vyzvalenne Vіcebshchyny. 1943-1944»

type your text for 7th image here

Database «Vyzvalenne Vіcebshchyny. 1943-1944»

Virtual project «Vitebsk region in the war of 1812»

type your text for 8th image here

Virtual project «Vitebsk region in the war of 1812»

Virtual project «Saint patrons of Vitebsk region»

type your text for 9th image here

Virtual project «Saint patrons of Vitebsk region»

Virtual project «Military roads of librarians of Vitebsk region»

type your text for 10th image here

Virtual project «Military roads of librarians of Vitebsk region»

Database «Regional archive of periodicals»

type your text for 11th image here

Database «Regional archive of periodicals»

Virtual project «From оperation «Suvorov» to оperation «Bagration»

type your text for 12th image here

Virtual project «From оperation «Suvorov» to оperation «Bagration»

  • anons-LITERARY-CROSSROADS 10 2026
  • anons-WEEKEND-AT-THE-LIBRARY 10 2026
  • anons-EVERY-FRIDAY
  • anons-WE-AND-PUSHKIN
  • anons-PCPI-banner 06 2026
  • anons-Vicebski-kray 2026
  • anons-EX-LIBRIS
  • anons-presidential library
  • anons-litres
  • anons-elib-nlb
  • shkola-mastak
  • anons-echz
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС

banner-god-bel-woman-2026-black
banner-five-year-quality

Ад рамана да кінафільма : героі Мележа на экране

Meleg-new1

 

Аддзел беларускай літаратуры прадстаўляе дзясятую выставу з цыкла "А на зямлі яго не згасне след", прысвечанага 90-годдзю з дня нараджэння вядомага пісьменніка-раманіста І. П. Мележа. Выстава будзе дзейнічаць з 18 кастрычніка па 18 лістапада пад назвай "Ад рамана да кінафільма : героі Мележа на экране".

"Палеская хроніка" была і застаецца адным з вызначальных твораў беларускай літаратуры, разам з якім і Іван Мележ "пераступіў у новае стагоддзе", як слушна заўважыла Алена Васілевіч. Твор будуць чытаць і перачытваць, нягледзячы на агульнае зніжэнне цікавасці да літаратуры, бо ён – адзін з найлепшых узораў сусветнай культуры. Магчыма, з'явяцца новыя музычныя, сцэнічныя ўвасабленні, хоць і цяпер зроблена ўжо нямала. 1965 год – на Беларускім тэлебачанні створаны тэлеспектаклі паводле раманаў "Людзі на балоце" і "Подых навальніцы"; 1966 г. – у тэатры імя Я. Купалы рэжысёр Б. Эрын паставіў інсцэніроўку Т. Абакумоўскай і З. Браварскай паводле рамана "Людзі на балоце" (у 1970 годзе яе паставіў таксама народны тэатр у Мазыры); 1978 г. – інсцэніроўка І. Папова паводле "Подыху навальніцы" ў Гомельскім абласным тэатры і мінскім Тэатры юнага гледача; 1979 г. – тэлеспектакль Беларускага тэлебачання "Завеі, снежань" (аўтары сцэнара В. Нікіфаровіч і У. Забэла) і г.д.

І ўсё ж галоўным увасабленнем "Палескай хронікі" застаецца яе экранізацыя. Аўтар сцэнара і рэжысёр Віктар Тураў прызнаваўся : ""Палеская хроніка" Івана Мележа доўгія гады была для мяне тым жаданым і заманлівым творам, які дазволіў бы ажыццявіць мару – расказаць з экрана пра душэўнае багацце, мудрасць і працавітасць, паэтычнасць і прыгажосць беларускага народа". І рэжысёр блісуча ажыццявіў сваю мару. Двухсерыйны фільм "Людзі на балоце" адзначаны галоўным прызам XV Усесаюзнага фестывалю ў Таліне і прызам за найлепшы акцёрскі ансамбль у Карлавых Варах, Алена Барзова – выканаўца ролі Ганны – атрымала ў Таліне прыз за найлепшую жаночую ролю, і, вядома, самая галоўная ўзнагарода – Дзяржаўная прэмія СССР (1984).

Для наведвальнікаў бібліятэкі аддзел беларускай літаратуры падрыхтаваў экспазіцыю пад назвай "Ад рамана да кінафільма : героі Мележа на экране", якая будзе дзейнічаць з 18 кастрычніка па 18 лістапада, і аднайменны бібліяграфічны спіс літаратуры, які адлюстроўвае яе змест.

Прапануем кароткі агляд выбраных кніг і паўнатэкставы варыянт некаторых артыкулаў з перыядычных выданняў.

 


03

Бондарава, Е. Л. Кінематограф і літаратура : творы беларускіх пісьменнікаў на экране / Е. Л. Бондарава. — Мн. : Універсітэцкае, 1993. — 175 с.


У кнізе даследуюцца прынцыпы і формы трансфармацыі літаратурных вобразаў у кінематаграфічныя. Аўтар засяроджвае ўвагу на экранізацыях твораў Я. Купалы, Я. Коласа, К. Крапівы, І. Мележа, В. Быкава, І. Шамякіна і інш. вядомых беларускіх пісьменнікаў.

Манаграфія прызначана для студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ, журналістаў, дзеячаў кінамастацтва, кінакрытыкаў і аматараў кіно.


02

Гісторыя кінамастацтва Беларусі : у 4 т. / навук. рэд. В. Ф. Нячай. — Мн. : Бел. навука, 2004. — Т. 3. Тэлевизийнае кино : 1956—2002 гг. — 374 с.


Кніга з’яўляецца трэцяй часткай чатырохтомнай працы і прысвечана беларускаму мастацкаму і дакументальнаму тэлевізійнаму кіно, творчасці яго вядучых майстроў. Значная ўвага ўдзелена разгляду тэлекіно ў кантэксце мастацкай культуры і літаратуры Беларусі. Чытач даведаецца аб гісторыі ўзнікнення і развіцця беларускага мастацкага і дакументальнага кіно, убачыць праяўленне ў ім ментальнасці беларусаў, яго сувязі з агульнымі працэсамі ў духоўным жыцці народа, з адлюстраваннем у кіно вобразаў прыроды, тэм гісторыі і культуры. У праблемна-тэматычных главах разглядаюцца такія важныя аспекты, як тэлеэкран і духоўны вопыт вайны, аднаўленне гістарычнай памяці ў тэлефільмах, вобразы мастакоў на тэлеэкране, асаблівасці прачытання літаратурнай спадчыны ў тэлефільмах, дзіцячае кіно Беларусі, эвалюцыя жанраў і стыляў у тэлевізійным мастацкім і дакументальным фільме, развіццё беларускага тэлетэатра як віда тэлевізійнага кіно.

Разлічана на шырокае кола чытачоў.


01

Все белорусские фильмы : каталог-справочник : в 2 т. / авт.-сост. И. Авдеев, Л. Зайцева; науч. Ред. А. В. Красинский. — Мн. : Бел. навука, 2000. — Т. 2. Игровое кино (1971—1983). — 299 с. : ил.


Данное издание является продолжением истории белорусского кино в фактах. Второй том включает полное фильмографическое описание белорусских игровых фильмов, созданных (в том числе и для телевидения) на киностудии «Беларусьфильм» в 1971—1983 гг., а также другие разнообразные сведения о них.

Каталог-справочник является ценным подспорьем всем, кто интересуется историей национальной культуры, занимается её популяризацией.


  

ЛИТЕРАТУРА


1. Алексеев, М. Н. Экран – это жизнь / Михаил Алексеев ; ред. Э. П. Болгарина ; худож. А. И. Юркевич. — М. : Всесоюзное бюро пропаганды киноискусства, 1985. — 79 с. : ил.

2. Арлова, Т. Куранёўцы на тэлеэкране / Т. Арлова // Літаратура і мастацтва. — 1966. — 7 чэрвеня. — С. 3.

3. Бекарэвіч, Г. Яшчэ адна сустрэча / Генадзь Бакарэвіч // Літаратура і мастацтва. — 1981. — 4 верасня. — С. 11.

4. Бондарава, Е. Ад рамана да кінафільма : героі Івана Мележа на экране / Ефрасіння Бондарава // Літаратура і мастацтва. — 1981. — 4 верасня. — С. 10—11.

5. Бондарава, Е. Л. І край, і людзі, сэрцу любыя : героі “Палескай хронікі” перад кінааб’ектывам // Кінематограф і літаратура : творы беларускіх пісьменнікаў на экране / Е. Л. Бондарава. — Мн. : Універсітэцкае, 1993. — С. 54—68.

6. Бондарева, Е. К глубинам народной жизни : “Полесская хроника” : особенности экранизации / Ефросинья Бондарева // Неман. — 1984. — № 2. — С. 156—163.

7. Бондарева, Е. Преодоление : сценарий – режиссура – фильм / Ефросинья Бондарева // Неман. — 1982. — № 4. — С. 149—155.

8. Васількевіч, А. Пачатак новага жыцця / А. Васількевіч // Чырвоная змена. — 1982. — 6 красавіка. — С. 4.

9. Все белорусские фильмы : каталог-справочник : в 2 т. / авт.-сост. И. Авдеев, Л. Зайцева ; науч. ред. А. В. Красинский. — Мн. : Бел. навука, 2000. — Т. 2. Игровое кино (1971—1983). — 299 с. : ил.

10. Высокі, Я. На экране – людзі палескай вёскі / Я. Высокі // Настаўніцкая газета. — 1982. — 15 мая. — С. 4.

11. Гісторыя кінамастацтва Беларусі : у 4 т. / Г. В. Ратнікаў, А. А. Карпілава, А. В. Красінскі. — Мн. : Беларуская навука, 2002. — Т. 2. 1960—1985 гг. — 372 с.

12. Гісторыя кінамастацтва Беларусі : у 4 т. / навук. рэд. В. Ф. Нячай. — Мн. : Беларуская навука, 2004. — Т. 3. Тэлевізійнае кіно : 1956—2002 гг. — 374 с.

13. Зайцава, Л. “Куды вядуць шляхі?..” / Ларыса Зайцава // Культура. — 1996. — 21—27 лютага. — С. 5.

14. Клімковіч, С. Проза на тэлеэкране : тэлеспектакль Беларускага тэлебачання “Завеі, снежань” / Святлана Клімковіч // Літаратура і мастацтва. — 1979. — 20 ліпеня. — С. 12.

15. Крупеня, Я. Знаёмцеся : Алена Барзова : аб выканаўцы ролі Ганны Чарнушкі ў кінаэпапеі “Палеская хроніка” / Я. Крупеня // Работніца і сялянка. — 1982. — № 10. — С. 14—15.

16. Нікіфаровіч, В. У пошуках сваёй спецыфікі : творы беларускіх пісьменнікаў на тэлеэкране / Ванкрэм Нікіфаровіч // Беларусь. — 1981. — № 4. — С. 26—27, 32.

17. Нячай, В. Іван Мележ і экран / Вольга Нячай // Беларуская мова і літаратура ў школе. — 1991. — № 2. — С. 65—70.

18. Павлючик, Л. Кинопоэма о Полесье : на соискание Государственной премии СССР / Леонид Павлючик // Правда. — 1983. — 24 августа. — С. 3.

19. Саламевіч, В. Неаднойчы ўганараваная : пра “Палескую хроніку” Івана Мележа / Вераніка Саламевіч // Роднае слова. — 2001. — № 2. — С. 82.

20. Сохар, Ю. Радыётэатр заваёўвае аўдыторыю / Юрый Сохар // Звязда. — 1976. — 20 жніўня. — С. 4.