Афганистан. Без права на забвение

Афганистан. Без права на забвение

Афганистан. Без права на забвение

Художники Витебщины

Художники Витебщины

Художники Витебщины

Шлюбскі Аляксандр Ануфрыевіч

Дата нараджэння
16.06.1897
Месца нараджэння
Віцебская вобласць, Расонскі раён, в. Межава
Дата смерці
1941
Род дзейнасці
літаратуразнаўца, этнограф, фалькларыст, бібліёграф

Шлюбскі Аляксандр Ануфрыевіч (псеўданімы: Алеся Гаротная, Звястун, А. Зніч, Казальнік, Этнограф) нарадзіўся 16 чэрвеня 1897 года ў в. Межава Полацкага павета Віцебскай губерні (зараз – Расонскі раён).

Беларускі этнограф, фалькларыст, бібліёграф, літаратуразнаўца.

У 1922 годзе скончыў Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута.

У 1918–1923 гг. удзельнічаў у арганізацыі архіваў у Веліжы, Віцебску, Оршы, Полацку.

3 1923 года працаваў у Інбелкульце. У 1929–1930 гг. – у Інстытуце гісторыі АН БССР.

Друкаваўся ў часопісах «Наш край», «Полымя», «Маладняк», у газеце «Савецкая Беларусь».

3 красавіка 1930 года арыштаваны органамі ДПУ. 10 красавіка 1931 года асуджаны на 5 гадоў ссылкі ў Ніжні Ноўгарад. У чэрвені 1953 года арыштаваны другі раз. Асуджаны на 3 гады лагернага зняволення. Далейшы лёс невядомы. Рэабілітаваны па першым прыгаворы 19 верасня 1960 года.

Склаў разгорнутую інструкцыю «Звесткі па збіранні вуснай народнай творчасці ў Беларусі» (1919). Выступаў з артыкуламі пра культурна-асветнае жыццё Віцебшчыны і Мінска, падзеі грамадзянскай вайны на Беларусі, гісторыю беларускай літаратуры, перыядычнага друку: «Канфіскацыя твораў Дуніна-Марцінкевіча» (1923), «Да гісторыі канфіскацыі "Нашай нівы"» (1925), «"Мужыцкая праўда" К. Каліноўскага» (1926).

Даследаваў старажытныя вераванні, матэрыяльную культуру беларусаў.

Аўтар нарысаў-партрэтаў Е. Р. Раманава, М. Я. Нікіфароўскага, 3. Бядулі, У. М. Дабравольскага.

У творчай дзейнасці вучонага ёсць дзве фундаментальныя працы, якія не страцілі навуковай, грамадска-культурнай каштоўнасці.

Грунтоўны бібліяграфічны даведнік «Матэрыялы да беларускай бібліяграфіі» (т. 4. «Этнаграфія», 1927), у якім сабраны, пазначаны, сістэматызаваны велізарны матэрыял, – усе публікацыі пра духоўную і матэрыяльную культуру беларусаў у рускай і польскай навуковай і навукова-папулярнай літаратуры, перыядычных выданнях.

«Матэрыялы да вывучэння фальклору і мовы Віцебшчыны» (ч. 1–2, 1927–1928). Першапачатковая аўтарская назва збору «Крывічы», які змяшчае каляндарную і сямейна-абрадавую творчасць Віцебшчыны як этнаграфічнага рэгіёна.

Да кожнага апублікаванага цыкла Шлюбскі прыкладаў бібліяграфію ўжо сабраных на Віцебшчыне народна-паэтычных твораў, прадмову, у якой улічаны абрадавыя аспекты рэгіянальнага фальклору. Запісы зроблены і пададзены з улікам дыялектных асаблівасцей мовы ўсяго Падзвіння.

Загінуў у 1941 годзе.

 

ЛІТАРАТУРА

1. Багдановіч, І. Шлюбскі Аляксандр Ануфрыевіч / І. Багдановіч, А. Ліс // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. – Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2003. – Т. 6. Кн. II : Дадатак : Усвея–Яшын. – С. 217.

2. Багдановіч, І. Э. Шлюбскі Аляксандр / І. Э. Багдановіч // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал.: І. Э. Багдановіч [і інш.] ; маст. рэд. В. Г. Загародні. – Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1995. – Т. 6 : Талалай–Яфімаў. Дадатак. – С. 377.

3. Ліс, А. С. Шлюбскі Аляксандр Ануфрыевіч / А. С. Ліс // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. – Мінск : БелЭн, 2003. – Т. 17 : Хвінявічы–Шчытні. – С. 439–440.

4. Ліс, А. С. Шлюбскі Аляксандр Ануфрыевіч / А. С. Ліс // Беларускі фальклор : энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. – Мінск : БелЭн, 2006. – Т. 2 : Л–Я. – С. 763–764.

5. Ліс, А. С. Шлюбскі Аляксандр Ануфрыевіч / А. С. Ліс // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]. – Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1987. – Т. 5 : Скамарохі–«Яшчур». – С. 578–579.

6. Ліс, А. С. Шлюбскі Аляксандр Ануфрыевіч / А. С. Ліс // Этнаграфія Беларусі : энцыклапедыя / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]. – Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1989. – С. 537.

7. Собаль, В. Даследуючы родны край / В. Собаль // Віцебскі рабочы. – 1997. – 28 чэрв. – С. 8.

8. Шлюбский Александр Онуфриевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. – Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. – Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. – Кн. 2. – С. 610–611.

9. Шлюбский Александр Онуфриевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.] / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. – Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2008. – Т. 7 : Снегирь–Ящерицын. – С. 607–608.

10. Шлюбский Александр Онуфриевич // Витебщина архивная: история, фонды, персоналии (сер. XIX–XX вв.) / сост.: М. В. Пищуленок [и др.] ; редкол.: М. В. Пищуленок [и др.] ; науч. ред. М. Ф. Шумейко. – Минск : БЕЛНИИДАД, 2002. – С. 175.

11. Этнограф, фалькларыст, бібліёграф // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Расонскага раёна / рэдкал.: Б. І. Сачанка [і інш.] ; мастак А. М. Хількевіч. – Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1994. – С. 84–85.