eye

База данных «Человек года Витебщины»

type your text for first image here

База данных «Человек года Витебщины»

База данных «Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць»

type your text for second image here

База данных «Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць»

База данных «Витебщина: документальное наследие»

type your text for third image here

База данных «Витебщина: документальное наследие»

База данных «Художники Витебщины»

type your text for 4th image here

База данных «Художники Витебщины»

База данных «Афганистан. Без права на забвение»

type your text for 5th image here

База данных «Афганистан. Без права на забвение»

База данных «Каталог подписных изданий»

type your text for 6th image here

База данных «Каталог подписных изданий»

База данных «Вызваленне Віцебшчыны. 1943–1944»

type your text for 7th image here

База данных «Вызваленне Віцебшчыны. 1943–1944»

Виртуальный проект «Витебщина в войне 1812 года»

type your text for 8th image here

Виртуальный проект «Витебщина в войне 1812 года»

Виртуальный проект «Святые покровители Витебщины»

type your text for 9th image here

Виртуальный проект «Святые покровители Витебщины»

Виртуальный проект «Военные дороги библиотекарей Витебщины»

type your text for 10th image here

Виртуальный проект «Военные дороги библиотекарей Витебщины»

База данных «Рэгіянальны архіў перыядычных выданняў»

type your text for 11th image here

База данных «Рэгіянальны архіў перыядычных выданняў»

Віртуальны праект «Ад аперацыі «Сувораў» да аперацыі «Баграціён»

type your text for 12th image here

Віртуальны праект «Ад аперацыі «Сувораў» да аперацыі «Баграціён»

  • anons-LITERARY-CROSSROADS 10 2026
  • anons-WEEKEND-AT-THE-LIBRARY 10 2026
  • anons-EVERY-FRIDAY
  • anons-WE-AND-PUSHKIN
  • anons-PCPI-banner 06 2026
  • anons-Vicebski-kray 2026
  • anons-EX-LIBRIS
  • anons-presidential library
  • anons-litres
  • anons-elib-nlb
  • shkola-mastak
  • anons-echz
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС

2026 – Год белорусской женщины
banner-five-year-quality

Крывавы шлях генацыду

2010-9may

 

Дванаццатая па ліку выстава пад назвай “Крывавы шлях генацыду: яўрэйскае супраціўленне падчас вайны” завяршае тэматычны цыкл “Хвалюючы летапіс Перамогі”, прысвечаны 65-годдзю Перамогі савецкага народа над фашысцкай Германіяй, які падрыхтаваў аддзел беларускай літаратуры.

Задоўга да пачатку Другой сусветнай вайны гітлераўцы распрацавалі планы захопу “жыццёвай прасторы” для немцаў на Усходзе. Па планах акупантаў належала знішчыць рускіх, беларусаў, палякаў, яўрэяў, цыганаў, а землі, дзе яны жылі, засяліць нямецкімі каланістамі. І тады будзе квітнець “трэці рэйх” і яго народ – раса гаспадароў. Знішчэнне яўрэяў стала часткай плана ачышчэння “жыццёвай прасторы”. Антысемітызм быў узведзены ў ранг дзяржаўнай палітыкі, стаў адзнакай узорнай службовай дзейнасці. 

Прымусовае высяленне яўрэяў з Германіі, а затым з захопленых еўрапейскіх краін, канцэнтрацыя іх на тэрыторыі польскага генерал-губернатарства, арганізацыя лагераў смерці, а з пачаткам вайны супраць Савецкага Саюза і масавае фізічнае знішчэнне – усё гэта этапы нацысцкага генацыду. Планы гітлераўцаў былі жудаснымі – знішчэнне 11 мільёнаў яўрэяў. Для зручнасці знішчэння яўрэяў зганялі ў буйныя мястэчкі, раённыя цэнтры, гарады, дзе частку з іх адразу расстрэльвалі, другіх заганялі ў гэта. Такіх месцаў канцэнтрацыі і забойстваў яўрэяў – гета – на Беларусі было больш за сто. Самым буйным было мінскае гета. За гады вайны ў ім загінула звыш ста тысяч яўрэяў з Мінска і яго ваколіц, з многіх краін Заходняй Еўропы. Іх знішчалі таму, што яны былі яўрэямі…

Знаходзячыся ў цяжкіх умовах, вязні гета ўступалі ў барацьбу з акупантамі – сабатавалі распараджэнні ўлад, хавалі кваліфікаваных спецыялістаў, рыхтавалі ўцёкі да партызан, збіралі для іх вопратку, абутак, медыкаменты, зброю. Уцекачоў з гета падтрымлівалі мясцовыя жыхары. Апошнія ратавалі яўрэйскіх дзяцей, пад славянскімі прозвішчамі здавалі іх у дзіцячыя дамы. Гэты чалавечы подзвіг быў удастоены звання Праведнікаў міру.

Дванаццатая па ліку выстава пад назвай “Крывавы шлях генацыду: яўрэйскае супраціўленне падчас вайны” завяршае тэматычны цыкл “Хвалюючы летапіс Перамогі”, прысвечаны 65-годдзю Перамогі савецкага народа над фашысцкай Германіяй. Матэрыялы экспазіцыі знаёмяць з фактамі мужнасці і гераізму яўрэйскага насельніцтва ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

 

ЛІТАРАТУРА

1. Актуальные вопросы изучения Холокоста на территории Беларуси в годы немецко-фашистской оккупации : сб. науч. работ / сост.-ред. Я.З. Басин. – 2-е изд. – Мн. : Историческая мастерская в Минске, 2006. – 306 с.

2. Батвіннік, М. Паўстанне ў Глыбоцкім гета : 1941-1943 / Марат Батвіннік, Фелікс Ліпскі // Беларуская мінуўшчына. – 1997. - № 6. – С. 71-73.

3. Бацвіннік, М. Крывавы шлях генацыду / Марат Бацвіннік // Чырвоная змена. – 2000. – 12 верас. – С. 7.

4. Бруцкий, А. Неизвестное о войне : варварский план Гитлера “окончательного решения еврейского вопроса” / Анатолий Бруцкий // Народнае слова. – 2000. – 20 чэрв. – С. 4.

5. Букчин, С. Кадиш над Биркенау / Семен Букчин // Белорусская деловая газета. – 2000. – 15 февр. – С. 5.

6. Винница, Г.Р. Нацистская политика геноцида еврейского населения в восточной и центральной частях Беларуси в 1941-1944 годах : автореферат диссертации / Геннадий Винница. – Мн. : Учебно-издательский центр БГПУ, 2008. – 23 с.

7. Вінніца, Г. Нацыянальная палітыка генацыду супраць яўрэйскага насельніцтва Мазыра / Г. Вінніца // Весці БДПУ, Сер. 2. – 2006. - № 1. – С. 33-36.

8. Гальперин, И. Свет не без добрых людей : в Польше и Западной Белоруссии в годы Второй мировой войны / Иосиф Гальперин. – Тель-Авив : Дфус офсет исраэли лийцу ЛТД, 2004. – 432 с. : ил.

9. Гебелева, С. Они не склонили головы! / Светлана Гебелева // СБ. Беларусь сегодня. – 2008. – 15 окт. – С. 12.

10. Іофе, Э. Колькі ж яўрэяў загінула на беларускай зямлі ў 1941-1945 гг. / Эмануіл Іофе // Беларускі гістарычны часопіс. – 1997. - № 4. – С. 49-52.

11. Корсак, А. “Чтоб не стала планета печальным гетто…” : трагедия евреев Беларуси во время Великой Отечественной войны / Алеся Корсак // Родина. – 2008. - № 7. – С. 116-119.

12. Купрэева, Г. Мінскае гета : схаваная праўда / Ганна Купрэева // Беларуская мінуўшчына. – 1993. - № 2. – С. 46-51.

13. Лапцеў, Я. Святло ў канцы тунэля : у Навагрудку адкрыўся музей яўрэйскага супраціўлення ў гады вайны / Я. Лапцеў // Настаўніцкая газета. – 2007. – 25 жн. – С. 11.

14. Лещенко, В. Память о Холокосте должна быть сохранена / Виктор Лещенко // Народная газета. – 2008. – 21 кастр. – С. 1,2.

15. Лофтус, Дж. Секрет бригады “Беларусь” : о злодеяниях против евреев в годы Великой Отечественной войны / Дж. Лофтус // Беларуская думка. – 1996. - № 4. – С. 108-122.

16. Мехаў, У. Варшавай ускалыхнутае : яўрэйскае гета / У. Мехаў // Полымя. – 1993. - № 12. – С. 214-223.

17. Мюлер, В. Вырваны з агню. Гісторыя Пятра Рувінавіча Рабцэвіча з Пінска. Выдадзеная і апрацаваная Вернерам Мюлерам : пер. з ням. / Вернер Мюлер. – Мн. : Европ. гуманитар. ун-т, 2002. – 208 с. : іл.

18. Нямецка-фашысцкі генацыд на Беларусі : 1941-1944 / рэд. У.М. Міхнюк. – Мн. : БелНДЦДААС, 1995. – 416 с. : іл.

19. Праведники Народов Мира Беларуси / сост. И.П. Герасимова, А.Л. Шульман. – Мн. : ОДО «Тонпик», 2004. – 164 с. : ил.

20. Розенблат, Е.С. Нацистская политика геноцида в отношении еврейского населения западных областей Беларуси. 1941-1944 гг. : автореферат диссертации / Е.С. Розенблат. – Мн. : НАН Беларуси, 1999. – 18 с.

21. Рэйн, Л. Удзел мясцовых калабарантаў у “канчатковым вырашэнні” яўрэйскага пытання ў акупаванай Беларусі / Леанід Рэйн ; пер. з анг. Сяргея Петрыкевіча // ARCHE. – 2008. - № 5. – С. 343-385.

22. Смілавіцкі, Л. Восемсот дзён барацьбы і болю : удзел яўрэяў у антыфашысцкай барацьбе на тэрыторыі Беларусі ў час Вялікай Айчыннай вайны / Леанід Смілавіцкі // Полымя. – 1999. - № 12. – С. 153-170.

23. Смиловицкий, Л. Катастрофа евреев в Белоруссии 1941-1944 гг. / Леонид Смиловицкий. – Тель-Авив : Библиотека Матвея Черного, 2000. – 416 с. : ил., карт.

24. Смоляр, Г. Менскае гета : барацьба савецкіх габраяў-партызанаў супраць нацыстаў / Гірш Смоляр ; пер. з анг. М. Гілевіча. – Мн. : Тэхналогія, 2002. – 182 с. : іл., карт.

25. Смоляр, Г. Мстители гетто / Г. Смоляр. – М. : ОГИЗ, 1947. – 128 с.

26. Смоляр, Р. Антыфашысцкае падполле ў Мінскім гета : ліпень 1941 – жнівень 1942 гадоў / Р. Смоляр // Полымя. – 1995. - № 6. – С. 208-244.

27. Чарнаглазава, Р.А. Трагедыя яўрэйскага народа ў гады вайны (1941-1944) : мінскае гета / Р.А. Чарнаглазава // Гістарычная навука і гістарычная адукацыя ў Рэспубліцы Беларусь : новыя канцэпцыі і падыходы : усебеларус. канф. гісторыкаў, Мінск, 3-5 лют. 1993 г. : у 2 ч. – Мн. : Універсітэцкае, 1994. – Ч. 1. Гісторыя Беларусі. – С. 211-214.

28. Шаўцоў, С. Акт : увосень 1941 года ў Мазыры група яўрэяў здзейсніла самаспаленне, каб пазбегнуць фашысцкіх здзекаў / Сяргей Шаўцоў // Звязда. – 1999. – 4  лістап. – С. 4.