
Пазяханне смерці: ахвяры канцлагераў
- Подробности
- Создано 22.09.2010 06:29
Чарговая выстава пад назвай “Пазяханне смерці: ахвяры канцлагераў” з цыкла “Хвалюючы летапіс Перамогі”, прысвечанага 65-годдзю вызвалення савецкага народа ад карычневай чумы, знаёміць карыстальнікаў з лёсамі людзей, якія вытрымалі нечалавечыя пакуты, прайшоўшы праз жорны канцэнтрацыйных лагераў.
У гады Вялікай Айчыннай вайны, каб надаць больш арганізаваны і эфектыўны характар катаванням і вынішчэнню людзей, гітлераўцы стварылі на тэрыторыі Беларусі сістэму канцэнтрацыйных лагераў і турмаў, пераўтварыўшы рэспубліку амаль у суцэльны лагер смерці. У межах краіны налічвалася больш за 260 лагераў розных тыпаў, якія былі яскравай прыкметай “новага парадку”.
Адным з першых канцлагераў на Беларусі быў лагер у в. Дразды. На 10 ліпеня 1941 года тут утрымлівалася каля 100 тыс. ваеннапалонных і 40 тыс. грамадзянскага насельніцтва. Большасць з іх загінула…
Самым жахлівым на Беларусі быў лагер смерці Трасцянец, дзе нацысты знішчылі больш за 200 тыс. чалавек з многіх краін Еўропы. Працэс ліквідацыі людзей немцы механізавалі: атручвалі газамі ў камерах, душагубках, потым закопвалі альбо спальвалі. Трасцянец – чацвёрты па колькасці загінуўшых ад рук гітлераўцаў лагер пасля Асвенціма, Майданэка, Трэблінкі…
Зверствы фашыстаў не мелі межаў… Асобна трэба сказаць пра генацыд супраць яўрэйскага насельніцтва, якому ў планах нацысцкіх цемрашалаў выпала быць поўнасцю знішчаным у першую чаргу. Каб схаваць факты масавай гібелі яўрэяў, фашысты паўсюдна ізалявалі іх ад астатніх жыхароў, стварыўшы больш за 160 гета. Адным з самых буйных на тэрыторыі нашай краіны было гета ў Мінску, дзе знаходзілася каля 100 тыс. чалавек…
Чарговая выстава пад назвай “Пазяханне смерці: ахвяры канцлагераў” з цыкла “Хвалюючы летапіс Перамогі”, прысвечанага 65-годдзю вызвалення савецкага народа ад карычневай чумы, знаёміць карыстальнікаў з лёсамі людзей, якія вытрымалі нечалавечыя пакуты, прайшоўшы праз жорны канцэнтрацыйных лагераў. Успаміны былых вязняў жывуць нязгасным болем у іх душы, не дазваляючы ні на хвіліну выкрасліць з памяці тыя жахлівыя дні…
ЛІТАРАТУРА
1. Аникеев, Л. Тайна фашистских концлагерей / Леонид Аникеев. – М. : Филиал ФГУП “Военное издательство” МОРФ, 2005. – 352 с. : ил.
2. Батвіннік, М. Паўстанне ў Глыбоцкім гета / Марат Батвіннік, Фелікс Ліпскі // Беларуская мінуўшчына. – 1997. - № 6. – С. 71–73.
3. Бикташев, В.М. Мы старше своей смерти : записки узника Дахау / В.М. Бикташев ; лит. запись С.С. Саитова. – Уфа : Башкирское кн. изд-во, 1990. – 352 с. : ил.
4. Ботвинник, М. Памятники геноцида евреев Белоруссии / Марат Ботвинник. – Мн. : Беларуская навука, 2000. – 326 с. : табл.
5. Бутько, Н. Что вырастет на поле Тростенца? / Николай Бутько // Неман. – 2006. – № 11. – С. 166–173.
6. Ванькевич, А.Г. Экскурсия в Тростенец / А.Г. Ванькевич. – Мн. : Полымя, 1986. – 32 с. : ил.
7. Великая Отечественная война советского народа : в контексте Второй мировой войны : учеб. пособие для 11 кл. учреждений, обеспечивающих получение общ. сред. образования, с рус. яз. обучения с 11-летним сроком обучения / под ред. А.А. Ковалени, Н.С. Сташкевича ; пер. с бел. яз. А.В. Скорохода. – Мн. : Изд. центр БГУ, 2004. – 231 с. : ил., карт.
8. Драпезо, П.А. Этого забыть нельзя / Петр Драпезо. – Минск : Змицер Колас, 2006. – 68 с. : цв. ил.
9. Живульская, К. Я пережила Освенцим / Кристина Живульская ; пер. с пол. В. Раковской ; предисл. Н. Хикмета ; ред. М. Конева. – М. : Изд-во иностр. литературы, 1960. – 271 с.
10. Иоффе, Э. Правда о лагере смерти в Колдычево / Э. Иоффе // Чалавек і эканоміка. – 1994. – № 10. – С. 35–38.
11. Иоффе, Э. Тростенецкий лагерь смерти / Эммануил Иоффе // Гісторыя : праблемы выкладання. – 2000. – № 3. – С. 23–34.
12. Карлюкевіч, А. “Дзіцячая вёска” ў Скобраўцы / Алесь Карлюкевіч // Маладосць. – 2003. – № 5. – С. 130–134.
13. Кроз, В. Навечно в памяти : Минское гетто – и жизнь, и слёзы, и любовь… / Вера Кроз, Зинаида Чаусская-Ильяшова ; отв. ред. К.И. Козак. – Мн. : Историческая мастерская в Минске, 2007. – Вып. 6. – 70 с. : ил.
14. Левина-Крапина, М.И. Трижды рождённая : воспоминания бывшей узницы минского гетто / М.И. Левина-Крапина. – Минск : Змицер Колас, 2008. – 148 с. : ил.
15. Литвинов, В. Коричневое “ожерелье” : документальный концлагерный детектив времен гитлеровской оккупации и сталинской неволи / Владимир Литвинов. – Киев : МП “ИТЕМ лтд”; СП “АДЕФ-Украина”, 1996. – 456 с. : ил.
16. Лихута, И. Колдычевский лагерь смерти / Иван Лихута // СБ. Беларусь сегодня. – 2010. – 29 июня. – С. 14.
17. Мілюк, П.А. За калючым дротам : успаміны вязня Асвенціма Паўла Мілюка / Павел Мілюк ; падрыхт. да друку Марына Станіславовіч // Беларускі гістарычны часопіс. – 2010. – № 6. – С. 48–57.
18. Нацистская политика геноцида и «выжженной земли» в Белоруссии : 1941–1945 / редкол.: В.Е. Лобанок [и др.]. – Мн. : Беларусь, 1984. – 271 с. : ил.
19. Нямецка-фашысцкі генацыд на Беларусі. 1941–1944 / рэдкал. : У.М. Міхнюк (гал. рэд.) [і інш.]. – Мн. : БелНДЦДААС, 1995. – 416 с. : іл., табл.
20. Озаричи – лагерь смерти : документы и материалы / сост. М.И. Богдан, А.Н. Гесь, Н.А. Яцкевич. – Мн. : НАРБ, 1997. – 132 с. : ил.
21. Пад знакам генацыду : найбольш буйныя нацысцкія лягеры сьмерці на часова акупаванай тэрыторыі Беларусі ў 1941–1944 гг. // Спадчына. – 1994. – № 3. – С. 2–8.
22. Паўлаў, У. Не зламаныя няволяй : беларусы ў канцлагеры Хамельбург / Уладзімір Паўлаў // Беларускі гістарычны часопіс. – 2008. – № 1. – С. 24–28.
23. Смоляр, Г. Менскае гета : барацьба савецкіх габраяў-партызанаў супраць нацыстаў / Гірш Смоляр ; пер. з анг. М. Гілевіча. – Мн. : Тэхналогія, 2002. – 182 с. : іл.
24. Справочник о местах принудительного содержания гражданского населения на оккупированной территории Беларуси 1941–1944 гг. / авт.–сост. В.И. Адамушко [и др.] ; под ред. Р.П. Платонова. – Мн. : НАРБ, 2001. – 158 с. : табл.
25. Тычков, Н.П. Набат памяти / Н.П. Тычков, Л.К. Тычкова. – Ярославль : Верх.-Волж. кн. изд-во, 1990. – 256 с. : ил.
26. Цумаров, Е. Тростенец : полвека беспамятства / Евгений Цумаров // Беларусь у XX стагоддзі : сб. науч. работ / сост. И.Н. Кузнецов, Я.З. Басин ; науч. ред. В.П. Андреев. – Мн. : Б. и., 2004. – Вып. 3. – С. 266–274.
27. Шамаев, В.Г. Узник концлагеря “Бухенвальд” № 71174 / В.Г. Шамаев // Военно-исторический журнал. – 2007. – № 8. – С. 30–32.


































