eye

База данных «Человек года Витебщины»

type your text for first image here

База данных «Человек года Витебщины»

База данных «Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць»

type your text for second image here

База данных «Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць»

База данных «Витебщина: документальное наследие»

type your text for third image here

База данных «Витебщина: документальное наследие»

База данных «Художники Витебщины»

type your text for 4th image here

База данных «Художники Витебщины»

База данных «Афганистан. Без права на забвение»

type your text for 5th image here

База данных «Афганистан. Без права на забвение»

База данных «Каталог подписных изданий»

type your text for 6th image here

База данных «Каталог подписных изданий»

База данных «Вызваленне Віцебшчыны. 1943–1944»

type your text for 7th image here

База данных «Вызваленне Віцебшчыны. 1943–1944»

Виртуальный проект «Витебщина в войне 1812 года»

type your text for 8th image here

Виртуальный проект «Витебщина в войне 1812 года»

Виртуальный проект «Святые покровители Витебщины»

type your text for 9th image here

Виртуальный проект «Святые покровители Витебщины»

Виртуальный проект «Военные дороги библиотекарей Витебщины»

type your text for 10th image here

Виртуальный проект «Военные дороги библиотекарей Витебщины»

База данных «Рэгіянальны архіў перыядычных выданняў»

type your text for 11th image here

База данных «Рэгіянальны архіў перыядычных выданняў»

Віртуальны праект «Ад аперацыі «Сувораў» да аперацыі «Баграціён»

type your text for 12th image here

Віртуальны праект «Ад аперацыі «Сувораў» да аперацыі «Баграціён»

  • anons-LITERARY-CROSSROADS 10 2026
  • anons-WEEKEND-AT-THE-LIBRARY 10 2026
  • anons-EVERY-FRIDAY
  • anons-WE-AND-PUSHKIN
  • anons-PCPI-banner 06 2026
  • anons-Vicebski-kray 2026
  • anons-EX-LIBRIS
  • anons-presidential library
  • anons-litres
  • anons-elib-nlb
  • shkola-mastak
  • anons-echz
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС
  • АНОНС

2026 – Год белорусской женщины
banner-five-year-quality

Пазяханне смерці: ахвяры канцлагераў

2010-9may

 

Чарговая выстава пад назвай “Пазяханне смерці: ахвяры канцлагераў” з цыкла “Хвалюючы летапіс Перамогі”, прысвечанага 65-годдзю вызвалення савецкага народа ад карычневай чумы, знаёміць карыстальнікаў з лёсамі людзей, якія вытрымалі нечалавечыя пакуты, прайшоўшы праз жорны канцэнтрацыйных лагераў.

У гады Вялікай Айчыннай вайны, каб надаць больш арганізаваны і эфектыўны характар катаванням і вынішчэнню людзей, гітлераўцы стварылі на тэрыторыі Беларусі сістэму канцэнтрацыйных лагераў і турмаў, пераўтварыўшы рэспубліку амаль у суцэльны лагер смерці. У межах краіны налічвалася больш за 260 лагераў розных тыпаў, якія былі яскравай прыкметай “новага парадку”.

Адным з першых канцлагераў на Беларусі быў лагер у в. Дразды. На 10 ліпеня 1941 года тут утрымлівалася каля 100 тыс. ваеннапалонных і 40 тыс. грамадзянскага насельніцтва. Большасць з іх загінула…

Самым жахлівым на Беларусі быў лагер смерці Трасцянец, дзе нацысты знішчылі больш за 200 тыс. чалавек з многіх краін Еўропы. Працэс ліквідацыі людзей немцы механізавалі: атручвалі газамі ў камерах, душагубках, потым закопвалі альбо спальвалі. Трасцянец – чацвёрты па колькасці загінуўшых ад рук гітлераўцаў лагер пасля Асвенціма, Майданэка, Трэблінкі…

Зверствы фашыстаў не мелі межаў… Асобна трэба сказаць пра генацыд супраць яўрэйскага насельніцтва, якому ў планах нацысцкіх цемрашалаў выпала быць поўнасцю знішчаным у першую чаргу. Каб схаваць факты масавай гібелі яўрэяў, фашысты паўсюдна ізалявалі іх ад астатніх жыхароў, стварыўшы больш за 160 гета. Адным з самых буйных на тэрыторыі нашай краіны было гета ў Мінску, дзе знаходзілася каля 100 тыс. чалавек…

Чарговая выстава пад назвай “Пазяханне смерці: ахвяры канцлагераў” з цыкла “Хвалюючы летапіс Перамогі”, прысвечанага 65-годдзю вызвалення савецкага народа ад карычневай чумы, знаёміць карыстальнікаў з лёсамі людзей, якія вытрымалі нечалавечыя пакуты, прайшоўшы праз жорны канцэнтрацыйных лагераў. Успаміны былых вязняў жывуць нязгасным болем у іх душы, не дазваляючы ні на хвіліну выкрасліць з памяці тыя жахлівыя дні…

 
ЛІТАРАТУРА

1.  Аникеев, Л. Тайна фашистских концлагерей / Леонид Аникеев. – М. : Филиал ФГУП “Военное издательство” МОРФ, 2005. – 352 с. : ил.

2. Батвіннік, М. Паўстанне ў Глыбоцкім гета / Марат Батвіннік, Фелікс Ліпскі // Беларуская мінуўшчына. – 1997. - № 6. – С. 71–73.

3.  Бикташев, В.М. Мы старше своей смерти : записки узника Дахау / В.М. Бикташев ; лит. запись С.С. Саитова. – Уфа : Башкирское кн. изд-во, 1990. – 352 с. : ил.

4.  Ботвинник, М. Памятники геноцида евреев Белоруссии / Марат Ботвинник. – Мн. : Беларуская навука, 2000. – 326 с. : табл.

5.  Бутько, Н. Что вырастет на поле Тростенца? / Николай Бутько // Неман. – 2006. – № 11. – С. 166–173.

6.  Ванькевич, А.Г. Экскурсия в Тростенец / А.Г. Ванькевич. – Мн. : Полымя, 1986. – 32 с. : ил.

7.  Великая Отечественная война советского народа : в контексте Второй мировой войны : учеб. пособие для 11 кл. учреждений, обеспечивающих получение общ. сред. образования, с рус. яз. обучения с 11-летним сроком обучения / под ред. А.А. Ковалени, Н.С. Сташкевича ; пер. с бел. яз. А.В. Скорохода. – Мн. : Изд. центр БГУ, 2004. – 231 с. : ил., карт.

8.  Драпезо, П.А. Этого забыть нельзя / Петр Драпезо. – Минск : Змицер Колас, 2006. – 68 с. : цв. ил.

9.  Живульская, К. Я пережила Освенцим / Кристина Живульская ; пер. с пол. В. Раковской ; предисл. Н. Хикмета ; ред. М. Конева. – М. : Изд-во иностр. литературы, 1960. – 271 с.

10. Иоффе, Э. Правда о лагере смерти в Колдычево / Э. Иоффе // Чалавек і эканоміка. – 1994. – № 10. – С. 35–38.

11. Иоффе, Э. Тростенецкий лагерь смерти / Эммануил Иоффе // Гісторыя : праблемы выкладання. – 2000. – № 3. – С. 23–34.

12. Карлюкевіч, А. “Дзіцячая вёска” ў Скобраўцы / Алесь Карлюкевіч // Маладосць. – 2003. – № 5. – С. 130–134.

13. Кроз, В. Навечно в памяти : Минское гетто – и жизнь, и слёзы, и любовь… / Вера Кроз, Зинаида Чаусская-Ильяшова ; отв. ред. К.И. Козак. – Мн. : Историческая мастерская в Минске, 2007. – Вып. 6. – 70 с. : ил.

14. Левина-Крапина, М.И. Трижды рождённая : воспоминания бывшей узницы минского гетто / М.И. Левина-Крапина. – Минск : Змицер Колас, 2008. – 148 с. : ил.

15. Литвинов, В. Коричневое “ожерелье” : документальный концлагерный детектив времен гитлеровской оккупации и сталинской неволи / Владимир Литвинов. – Киев : МП “ИТЕМ лтд”; СП “АДЕФ-Украина”, 1996. – 456 с. : ил.

16. Лихута, И. Колдычевский лагерь смерти / Иван Лихута // СБ. Беларусь сегодня. – 2010. – 29 июня. – С. 14.

17. Мілюк, П.А. За калючым дротам : успаміны вязня Асвенціма Паўла Мілюка / Павел Мілюк ; падрыхт. да друку Марына Станіславовіч // Беларускі гістарычны часопіс. – 2010. – № 6. – С. 48–57.

18. Нацистская политика геноцида и «выжженной земли» в Белоруссии : 1941–1945 / редкол.: В.Е. Лобанок [и др.]. – Мн. : Беларусь, 1984. – 271 с. : ил.

19. Нямецка-фашысцкі генацыд на Беларусі. 1941–1944 / рэдкал. : У.М. Міхнюк (гал. рэд.) [і інш.]. – Мн. : БелНДЦДААС, 1995. – 416 с. : іл., табл.

20. Озаричи – лагерь смерти : документы и материалы / сост. М.И. Богдан, А.Н. Гесь, Н.А. Яцкевич. – Мн. : НАРБ, 1997. – 132 с. : ил.

21. Пад знакам генацыду : найбольш буйныя нацысцкія лягеры сьмерці на часова акупаванай тэрыторыі Беларусі ў 1941–1944 гг. // Спадчына. – 1994. – № 3. – С. 2–8.

22. Паўлаў, У. Не зламаныя няволяй : беларусы ў канцлагеры Хамельбург / Уладзімір Паўлаў // Беларускі гістарычны часопіс. – 2008. – № 1. – С. 24–28.

23. Смоляр, Г. Менскае гета : барацьба савецкіх габраяў-партызанаў супраць нацыстаў / Гірш Смоляр ; пер. з анг. М. Гілевіча. – Мн. : Тэхналогія, 2002. – 182 с. : іл.

24. Справочник о местах принудительного содержания гражданского населения на оккупированной территории Беларуси 1941–1944 гг. / авт.–сост. В.И. Адамушко [и др.] ; под ред. Р.П. Платонова. – Мн. : НАРБ, 2001. – 158 с. : табл.

25. Тычков, Н.П. Набат памяти / Н.П. Тычков, Л.К. Тычкова. – Ярославль : Верх.-Волж. кн. изд-во, 1990. – 256 с. : ил.

26.  Цумаров, Е. Тростенец : полвека беспамятства / Евгений Цумаров // Беларусь у XX стагоддзі : сб. науч. работ / сост. И.Н. Кузнецов, Я.З. Басин ; науч. ред. В.П. Андреев. – Мн. : Б. и., 2004. – Вып. 3. – С. 266–274.

27.  Шамаев, В.Г. Узник концлагеря “Бухенвальд” № 71174 / В.Г. Шамаев // Военно-исторический журнал. – 2007. – № 8. – С. 30–32.