Афганистан. Без права на забвение

Афганистан. Без права на забвение

Афганистан. Без права на забвение

Художники Витебщины

Художники Витебщины

Художники Витебщины

Ляўкі, мемарыяльны запаведнік. Аршанскі раён

 

Сучасная назва «Ляўкі»
Тып установа культуры
Дата заснавання 1945
Месца знаходжання  Віцебская вобласць, Аршанскі раён, в. Ляўкі
Сайт http://kupala-museum.by/muzey/filiyalyi/lyauki

 

Мемарыяльны запаведнік «Ляўкі» з'яўляецца філіялам музея Народнага паэта Беларусі Янкі Купалы. Размешчаны ў Аршанскім раёне каля в. Ляўкі на маляўнічым беразе ракі Днепр.

Філіял «Ляўкі» заснаваны паводле пастановы ЦК КП(б)Б і СНК БССР ад 4 ліпеня 1945 года «Аб ушанаванні памяці народнага паэта Беларусі Янкі Купалы» ва ўрочышчы Ляўкі Аршанскага раёна.

У склад мемарыяльнага комплексу ўваходзяць дача паэта, адноўленая па фотаздымках і ўспамінах (макет мастакоў Я. Раманоўскага і Ф. Анісовіча): аднапавярховы будынак памерам 11,5 х 12,5 м., будынак былой канторы Копыскага лясніцтва, домік шафёра, гасцініца, гаспадарчыя пабудовы, гараж, у якім экспануецца машына пісьменніка «Шэўрале», падараваная яму ўрадам БССР у 1939 годзе, помнік «Восень паэта» (скульптар А. Анікейчык), участак лесу, зона масавых гулянняў.

Экспазіцыя складаецца з дзвюх частак. Літаратурна-дакументальная частка размешчана ў будынку былой канторы Копыскага лясніцтва, што ўцалеў падчас апошняй вайны. Тут зберагаюцца выданні твораў паэта розных гадоў, успаміны пра яго, вершы, прысвечаныя Ляўкам, пісьмы, дакументы, фотаздымкі, матэрыялы пра сустрэчы ў Ляўках Я. Купалы з Я. Коласам, П. Броўкам, П. Глебкам, К. Крапівой, М. Лыньковым, К. Чорным і інш., творы жывапісу А. Кроля, Ю. Пучынскага, Я. Раманоўскага, І. Давідовіча, Я. Ціхановіча, В. Шаранговіча, П. Сергіевіча, графіка Э. Агуновіча, М. Басалыгі, А. Кашкурэвіча, Г. Паплаўскага, Л. Рана, скульптуры У. Летуна, С. Селіханава.

У гэтым доме летам 1935 г. жыў Янка Купала ў сям’і ляснічага М. І. Шыманскага, пакуль па ўрадавай пастанове да 30-годдзя творчай дзейнасці Песняра будавалася яго дача. У 1962 г. да 80-годдзя з дня нараджэння Янкі Купалы тут была ўсталявана мемарыяльная дошка.

У мемарыяльнай частцы экспазіцыі на дачы паэта ў пакоі, дзе жыў і працаваў пясняр, адноўлены інтэр'ер, абсталяванне, экспануюцца дакументы, рэчы, мэбля, якімі карыстаўся Я. Купала.

У 1962–1977 гг. філіял працаваў на грамадскіх пачатках. У 1977 г. экспазіцыя была абноўлена і значна пашырана, а ў 1982 г. да 100-годдзя з дня нараджэння Я. Купалы створана новая. Асноўным экспазіцыйным аб’ектам стала рэканструяваная дача Янкі Купалы (мемарыяльная зона). У полымі вайны дача паэта згарэла. Дачны дом пісьменніка быў адноўлены ў 1981 г. па праекту Я. Раманоўскага і Ф. Анісовіча.

З 11 кастрычніка 1978 года філіял музея ўваходзіць у створаны Купалаўскі мемарыяльны запаведнік «Ляўкі».

У 2015 г. у «Ляўках» створана новая літаратурна-дакументальная экспазіцыя. Галоўнай тэмай яе стала ўвасабленне вобраза «Госці», разгорнутага ў аднайменным вершы ляўкоўскага цыкла. Госцем прыехаў у гэтыя мясціны Янка Купала. Як гаспадар дачы ўжо сам прымаў гасцей – жыхароў навакольных вёсак, сяброў-пісьменнікаў. Госці па сённяшні дзень прыязджаюць у Ляўкі, каб прайсці Купалавымі сцежкамі.

Адрас: 211038, Віцебская вобл., Аршанскі р-н, в. Ляўкі.

 

Мемарыяльны запаведнік «Ляўкі», Аршанскі раён. Фатаграфія з сайта http://www.fotobel.byМемарыяльны запаведнік «Ляўкі», Аршанскі раён. Фатаграфія з сайта http://www.fotobel.byМемарыяльны запаведнік «Ляўкі», Аршанскі раён. Фатаграфія з сайта http://www.fotobel.by

 

ЛІТАРАТУРА

1. Бурбовская, Е. В. Купаловский мемориальный заповедник «Левки» / Е. В. Бурбовская // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.] / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. – Минск : БелЭн, 2006. – Т. 3 : Герасименко–Картель. – С. 366.

2. Бынькоў, А. Дзе выспявала слова песняра / А. Бынькоў // Витебские вести. – 2015. – 27 авг. – С. 15.

3. Гатоўская, Л. Тут жыве душа паэта / Л. Гатоўская // Віцебскі рабочы. – 2012. – 1 верас. – С. 8.

4. Жылінская, А. «Да апошняга жураўлінага крыку» / А. Жылінская // Віцьбічы = Витьбичи. – 2008. – 22 нояб. – С. 16.

5. Корсакава, Г. Жывая памяць песняра / Г. Корсакава // Голас Сенненшчыны. – 2008. – 21 лістап. – С. 7.

6. Крына, Т. 20 год запаведніку «Ляўкі» / Т. Крына // Аршанская газета. – 1997. – 4 лiстап. – С. 2.

7. Купалаўскі мемарыяльны запаведнік «Ляўкі» // Музеі Беларусі = Музеи Беларуси / рэд. Г. П. Пашкоў [і інш.] ; маст.: В. В. Катовіч, М. У. Чуднікаў.– Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2008. – С. 323.

8. Купаловский заповедник // Телеком-экспресс (Орша). – 2007. – 20 июня. – С. 8.

9. Купаловский мемориальный заповедник «Левки» // Туристские регионы Беларуси / под общ. ред. И. И. Пирожника. – Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2008. – С. 153.

10. Куток Аршаншчыны, апеты паэтам / падрыхт. М. Семашка // Аршанская газета. – 2013. – 19 кастр. – С. 6.

11. Лебедева, О. Заглянуть в гости к Янке Купале / О. Лебедева // Витебские вести. – 2015. – 24 дек. – С. 11.

12. Ляўкі. Песняй толькі на свеце жыву я… // Шляхам Купалы – шляхам Коласа / тэкст: З. М. Камароўская, Г. І. Зайцава ; фота С. М. Плыткевіч ; рэд. Н. А. Плыткевіч. – Мінск : Рыфтур, 2010. – С. 40–43.

13. Мілыя сэрцу Ляўкі / падрыхт. М. Сямашка // Аршанская газета. – 2013. – 16 лістап. – С. 6.

14. Нікіціна, В. Да 120- годдзя з дня нараджэння Янкі Купалы / В. Нікіціна // Аршанская газета. – 2002. – 21 мая. – С. 3.

15. Нікіціна, В. «Ён хацеў для нас лепшай долі...» / В. Нікіціна // Народнае слова. – 2002. – 1 чэрв. – С. 5.

16. Прытулак памяці – Ляўкі // Гасцінцам Купалы / М. А. Чырскі. – Мінск : Універсітэцкае, 2002. – С. 32–34.

17. Прытулак памяці – Ляўкі // Літаратурныя вандроўкі па зямлі Купалы і Коласа / М. А. Чырскі. – Мінск : Беларусь, 2016. – С. 95–99.

18. Рагін, Я. «Музей – ваш, а зямля – наша!» / Я. Рагін // Культура. – 2014. – 16 жн. – С. 2–3.

19. Упенік, Л. Паклон табе, зямля Купалы! / Л. Упенік // Аршанская газета. – 2002. – 7 снеж. – С. 2.

20. Упенік, Л. Сэрца бачыць паэта вечныя сляды / Л. Упенік // Віцебскі рабочы. – 2003. – 12 лют. – С. 4.

21. Шпакоўская, Г. Там, дзе чэрпаў натхненне пясняр / Г. Шпакоўская // Народнае слова. – 2007. – 15 сак. – С. 13.

22. Яско, А. Восеньская сустрэча ў Ляўках / А. Яско // Народная газета. – 2008. – 17 верас. – С. 7.